ظروف پزشکی ودندانپزشکی

انواع ظروف پزشکی و دندانپزشکی چیست؟

اگر حتی یک روز هم در محیط درمانی، مطب دندانپزشکی یا کلینیک پزشکی کار کرده باشی، خیلی زود می‌فهمی که بعضی چیزها آن‌قدر عادی‌اند که اصلاً به چشم نمی‌آیند؛ اما اگر نباشند، کل روند کار می‌خوابد.
ظروف پزشکی و دندانپزشکی دقیقاً از همان دسته‌اند.
نه دستگاه‌اند، نه پرزرق‌وبرق!

نه کسی موقع خریدشان هیجان‌زده می‌شود!

اما بدون آن‌ها نه استریلیزاسیون درست انجام می‌شود، نه نظم محیط حفظ می‌شود و نه ایمنی بیمار و کادر درمان تضمین خواهد شد.

خیلی‌ها تصور می‌کنند ظروف پزشکی فقط یک سری ظرف ساده پلاستیکی یا فلزی هستند، در حالی که در استانداردهای جهانی، این ظروف بخشی از زنجیره کنترل عفونت، بهداشت و کیفیت درمان محسوب می‌شوند.

در تعریف ساده، ظروف پزشکی و دندانپزشکی به مجموعه‌ای از ظروف، سینی‌ها، باکس‌ها و محفظه‌هایی گفته می‌شود که برای:

• نگهداری ابزار

• تفکیک وسایل تمیز و آلوده

• شست‌وشو و ضدعفونی

• استریلیزاسیون

• حمل و انتقال ایمن تجهیزات

در محیط‌های درمانی استفاده می‌شوند.

در منابع معتبر، این ظروف یعنی وسایلی که مستقیماً روی ایمنی درمان اثر دارند، حتی اگر خودشان ابزار درمانی نباشند.

چرا انتخاب ظروف مناسب اهمیت دارد؟

برخلاف تصور رایج، انتخاب اشتباه ظروف پزشکی می‌تواند مشکلات جدی ایجاد کند:

• انتقال آلودگی و عفونت متقاطع

• آسیب دیدن ابزار گران‌قیمت

• به‌هم‌ریختگی و کاهش سرعت کار

• عدم تطابق با استانداردهای استریلیزاسیون

به همین دلیل در کلینیک‌های حرفه‌ای دنیا، برای انتخاب همین ظروف به ظاهر ساده هم دستورالعمل دقیق وجود دارد.

دسته بندی ظروف پزشکی و دندانپزشکی

به‌طور کلی می‌توان ظروف پزشکی و دندانپزشکی را از چند زاویه دسته‌بندی کرد:

• بر اساس جنس

• بر اساس کاربرد

• بر اساس محیط استفاده

• بر اساس قابلیت استریلیزاسیون

در ادامه، کاربردی‌ترین و رایج‌ترین انواع آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

۱. ظروف پلاستیکی پزشکی و دندانپزشکی

ظروف پلاستیکی یکی از اقتصادی‌ترین و پرکاربردترین گزینه‌ها در محیط‌های درمانی هستند، مخصوصاً برای مراکزی که می‌خواهند هزینه‌ها را کنترل کنند.

ویژگی‌ها:

• سبک و قابل‌حمل

• قیمت مناسب

• مقاوم در برابر مواد شیمیایی

• مناسب برای تفکیک و نظم‌دهی

کاربردها:

• ظرف پنبه و گاز

• ظرف نگهداری وسایل یک‌بارمصرف

• باکس ابزار تمیز

• ظروف مخصوص ضدعفونی اولیه

• ظروف

•  (کاسه)جهت ترکیب انواع مواد 

 این ظروف معمولاً از Medical-grade Polypropylene ساخته می‌شوند که در برابر الکل، کلرهگزیدین و محلول‌های ضدعفونی مقاوم است.

۲. ظروف استیل پزشکی و دندانپزشکی

وقتی صحبت از دوام، استریلیزاسیون و استفاده طولانی‌مدت می‌شود، استیل ضدزنگ هنوز هم انتخاب اول بسیاری از کلینیک‌های حرفه‌ای است.

ویژگی‌ها:

• مقاوم در برابر حرارت بالا

• قابل استفاده در اتوکلاو

• طول عمر بسیار بالا

• سطح صاف و غیرمتخلخل

کاربردها:

• سینی  داخل یونیت ابزار دندانپزشکی

• سینی معاینه

• ظرف نگهداری ابزار جراحی

• لگن‌های استیل

• دیش های درب دار

در استانداردهای اروپایی، استفاده از استیل Stainless Steel 304 یا 316 توصیه می‌شود که مقاومت بالایی در برابر خوردگی دارد.

۳. ظروف مخصوص استریلیزاسیون

این دسته از ظروف مستقیماً وارد چرخه استریل می‌شوند و باید استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای را رعایت کنند.

انواع:

• کاست‌های استریل ابزار

• باکس‌های سوراخ‌دار مخصوص اتوکلاو یا شستشو

• ظروف دارای درب قفل‌دار

• تری‌های استریل با فیلتر

نکته مهم:

هر ظرفی که وارد اتوکلاو می‌شود، باید:

• تحمل دمای بالا داشته باشد

• جریان بخار را مسدود نکند

• تغییر شکل ندهد

۴. ظروف تفکیک وسایل تمیز و آلوده

یکی از اصول پایه کنترل عفونت، تفکیک کامل وسایل تمیز و آلوده است. برای این کار از ظروف مشخص با رنگ‌بندی یا برچسب استفاده می‌شود.

کاربرد:

• ظروف ابزار آلوده قبل از شست‌وشو

• باکس وسایل تمیز آماده استفاده

• ظروف انتقال ابزار از یونیت به اتاق استریل

در بسیاری از کلینیک‌های خارجی، استفاده از ظروف رنگی (مثلاً قرمز برای آلوده و آبی برای تمیز) یک استاندارد پذیرفته‌شده است.

۵. ظروف نگهداری مواد مصرفی

این ظروف برای نگهداری مواد پرمصرف طراحی شده‌اند:

مثل:

• جا(ظرف) پنبه

• جا رول پنبه

• جا فرز و جا فایل

• ظرف دستکش

• ظرف ماسک و گاز

ویژگی مهم این ظروف، دسترسی سریع و جلوگیری از آلودگی ثانویه است.

۶. ظروف مخصوص حمل و جابه‌جایی ابزار

در مطب‌ها و کلینیک‌های شلوغ، ابزار دائماً بین بخش‌ها جابه‌جا می‌شود. ظروف مخصوص حمل، نقش مهمی در ایمنی دارند.

ویژگی‌ها:

• درب‌دار

• مقاوم در برابر ضربه

• قابل شست‌وشو

• بعضاً دارای قفل یا سیل ایمنی